ด่านที่ 1 สองทีม กลายเป็นทีมเดียว#

เมื่อก่อน ทีมเขียนโค้ดมีเป้าหมายว่า “ส่งของใหม่ให้เร็ว”

ทีมดูแลเครื่องมีเป้าหมายว่า “อย่าให้เว็บล่ม”

สองเป้าหมายนี้ดึงกันไปคนละทาง เลยทะเลาะกันตลอด

ฝนกับหัวหน้าทีม Ops ตกลงกันใหม่

ให้ทั้งสองทีมมีเป้าหมายเดียว คือ “ลูกค้าได้ของใหม่เร็ว และเว็บไม่ล่ม”

คนทีม Ops ย้ายมานั่งโต๊ะติดกับทีมเขียนโค้ด เข้าประชุมวางแผนด้วยกันตั้งแต่ต้นรอบ

เว็บล่มเมื่อไหร่ ทุกคนช่วยกันแก้ ไม่มีใครชี้นิ้วหาคนผิด

ด่านที่ 2 เขียนการตั้งเครื่องเป็นสูตร#

ปัญหาเดิมจากตอนที่ 5 คือเครื่องทดสอบกับเครื่องจริงตั้งค่าไม่เหมือนกัน

เพราะคนตั้งเครื่องด้วยมือ ทีละเครื่อง

คนละวัน คนละคน ก็ออกมาไม่เหมือนกัน

ทีมฝนเลยเลิกตั้งเครื่องด้วยมือ

เขียนวิธีตั้งเครื่องทั้งหมดลงไฟล์ เหมือนสูตรทำอาหาร ลงโปรแกรมอะไร รุ่นไหน ตั้งค่ายังไง

แล้วให้โปรแกรมอ่านสูตรนั้นไปตั้งเครื่องให้

ทำสูตรเดียวกันกี่ครั้ง ก็ได้เครื่องหน้าตาเหมือนกันทุกครั้ง ทั้งเครื่องของฝน เครื่องทดสอบ และเครื่องจริง

แล้วจะเอาเครื่องมาจากไหนเพิ่ม?

เมื่อก่อนต้องสั่งซื้อ รอส่งของ ยกเข้าห้อง server เป็นสัปดาห์

ปี 2006 Amazon เปิดบริการ EC2 ให้คนเช่าเครื่องบนอินเทอร์เน็ต จ่ายเป็นรายชั่วโมง

ทีมฝนกดขอเครื่องใหม่ ไม่กี่นาทีก็ได้ แล้วให้สูตรตั้งเครื่องให้เสร็จ

ใช้เสร็จก็คืน เลิกจ่าย

ด่านที่ 3 test ทันทีที่แก้ ไม่ต้องรอประชุมอนุมัติ#

ตอนที่ 5 ทีมฝนมี test อัตโนมัติแล้ว แต่ต้องมีคนสั่งรัน

และของจะขึ้นเว็บได้ ต้องรอประชุมอนุมัติเดือนละครั้ง

ตอนนี้ทีมตั้งเครื่องไว้หนึ่งเครื่อง คอยดูที่เก็บโค้ดตลอดเวลา

ใครส่งโค้ดเข้ามา เครื่องนี้ดึงไปรัน test ครบทุกข้อทันที

แล้วมี bot ส่งผลเข้าห้อง chat ของทีม

ผ่านหมด ขึ้นสีเขียว พร้อมปล่อย

พังข้อไหน ขึ้นสีแดง บอกชื่อ test ที่พัง คนที่เพิ่งแก้รู้ภายในไม่กี่นาที

วิธีนี้เรียกว่า CI (Continuous Integration) รวมโค้ดของทุกคนแล้ว test ทุกครั้งที่มีคนแก้

คนที่เคยนั่งประชุมอนุมัติ ตอนนี้ดูแค่สีในห้อง chat ก็พอ

สายพานจากโค้ดเสร็จ ไปถึงเว็บจริง#

CI ดูแลแค่ช่วงแรก คือรวมโค้ดแล้ว test

ทีมฝนอยากให้ทุกช่วงหลังจากนั้นต่อกันเป็นเส้นเดียว

นึกถึงสายพานในโรงงานขนมปังครับ

แป้งวางลงต้นสาย แล้วไหลผ่านเครื่องนวด เครื่องอบ เครื่องตรวจ เครื่องห่อ ไปจนถึงรถส่งของ

ก้อนไหนตรวจไม่ผ่าน ก็ถูกคัดออกตรงนั้น ไม่ไปถึงร้าน

โค้ดของทีมฝนก็เดินแบบนั้น ส่งโค้ดเข้ามา test ติดตั้งลงเครื่องทดสอบ test อีกรอบ แล้วพร้อมขึ้นเว็บจริง

สายพานเส้นนี้เรียกว่า pipeline

ส่วนการทำให้โค้ดพร้อมขึ้นเว็บจริงได้ตลอดเวลาแบบนี้ เรียกว่า CD (Continuous Delivery)

ชื่อนี้มาจากหนังสือ Continuous Delivery ของ Jez Humble กับ David Farley ที่ออกในปี 2010

ในตอนที่ 1 ผมเรียกช่วงนี้ว่ายุค Continuous Delivery กับ DevOps ก็มาจากตรงนี้แหละครับ

คนมักเรียกคู่กันว่า CI/CD

ด่านที่ 4 คู่มือหลายสิบหน้า กลายเป็นปุ่มเดียว#

คู่มือติดตั้งเล่มหนาจากตอนที่ 5 ทีมฝนเอามาเขียนเป็นโปรแกรมทีละขั้น

ย้ายไฟล์ แก้ค่า เปิดโปรแกรมใหม่ เช็กว่าเว็บขึ้น

ทุกขั้นที่คนเคยทำด้วยมือ เครื่องทำให้หมด

เหลือแค่กดปุ่มเดียว

เครื่องทำตามขั้นตอนเดิมเป๊ะทุกครั้ง ไม่ง่วง ไม่ข้ามขั้น ไม่ต้องรอตีสอง

จาก CVS มาเป็น git#

ตอนที่ 5 ทีมใช้ CVS ทุกคนต้องต่อเข้าที่เก็บกลางเครื่องเดียว

ปี 2005 Linus Torvalds คนเดียวกับที่เริ่ม Linux เขียน git ขึ้นมาใช้กับโค้ดของ Linux

git ให้ทุกคนมีประวัติโค้ดครบทั้งชุดในเครื่องตัวเอง แยกงานออกไปลองเป็นสายย่อยได้ง่ายๆ แล้วค่อยรวมกลับ

เว็บกลางสำหรับเก็บโค้ดและตรวจงานกัน#

เดือนเมษายนปี 2008 GitHub เปิดตัว

เป็นเว็บที่ฝากโค้ด git ไว้ตรงกลาง

ใครแก้อะไร ก็ส่งเป็นคำขอรวมโค้ด ให้เพื่อนในทีมเปิดดู เขียนความเห็นทีละบรรทัด แล้วค่อยกดรวม

ทุกบรรทัดที่ขึ้นเว็บจริง มีอย่างน้อยสองคนเคยเห็นมาแล้ว

server เป็นของเช่า#

ร้านของฝนเลิกซื้อ server เองทีละเครื่อง

ช่วงลดราคาใหญ่ คนเข้าเว็บเยอะ ก็เช่าเพิ่มอีกหลายเครื่อง

ผ่านช่วงนั้นไป ก็คืน

แบบนี้ต่อมาคนเรียกรวมๆ ว่า cloud

ปล่อยบ่อย ก็พังบ่อยขึ้นได้#

แต่ปล่อยวันละหลายครั้ง ก็แปลว่ามีโอกาสพังวันละหลายครั้ง

บ่ายวันหนึ่ง ปุ่มจ่ายเงินหายไปจากหน้าตะกร้า

test ผ่านหมด เพราะไม่มี test ข้อไหนเช็กเรื่องนี้

ทีมรู้ตัวตอนลูกค้าโทรมาบ่น

ปล่อยของได้เร็วแล้ว

แต่จะรู้ตัวยังไงว่าพัง ก่อนลูกค้าจะโทรมา

แล้วจะกลับมาใช้ได้เร็วแค่ไหน